Concours

Recommander

Vendredi 1 février 2008 5 01 /02 /Fév /2008 21:44
672819022.jpg
Par LCC - Publié dans : linguacorsa
Ecrire un commentaire - Voir les 1 commentaires
Vendredi 1 février 2008 5 01 /02 /Fév /2008 21:43
Brandon Maria
 
Dopu ad avè tombu u so ghjacaru cursinu di una fucilata in u chjosu di meli in bassi di u paesi è prima di cacciassila cù a televisò, Brandon Maria spiicò in caffè ch’eddu si vulìa metta una cartucciata in u zucchinu par veda s’è a vita era andata di megliu. È fà è fà, li sfughjia u curaghju. Spostu nantu à u bancu di u caffè, allisciava di mani u fucili semi automaticu di vinti balli carcu.
Di stizza, saltarinava, à quandu nantu à u pedi drittu, à quandu nantu à u mancu. (…)
 
Mossi , erani mossi tutti quanti, à chì in piaghja, à chì in cuntinenti, da godasi l’invirnata in u buliumu vivu di i cità. Inveci quì, feti contu ad essa in calchì sipolcru, ch’avarìani tiratu l’usciu pà u sempri. Morti vivi, eccu ciò ch’edd’erani, quiddi chì s’erani fermi in paesi. È più morti chè vivi ancu.Da Maghju à Dicembri, ondici paisani s’erani dighjà tiratu u pedi. Vechji macucchi pà u più.
10 À trent’unu annu, Brandon Maria, issa situazioni ùn la pudìa pata. U troppu stroppia è vi scempia u ciarbeddu.
Da un pizzettu aghjà era briacu cordu. In casa, s’era sbiuttatu i buttigli di a mamma, quiddi allucati à bedda posta pà i parenti in tempu di Natali è di capu d’annu.
In caffè, i soliti pratichi, in cantu di sala, Ghjuvanni Trè viteddi u maciddari, Petru Santu u capitanu à a ritirata, Sulvestru Matangheddu è Mariu di Ninnina. Stinzavani a cartulina, à l’abitudina, ciuttendu ogni tantu u ditu in u pastizzu da bulicà u cotru vinutu à gallu.
À quidd’altra parti, appuddata in altu, a televisò diciulava à l’assola, senza chì nimu li dessi capu.
Altru nimu, chì bona vìa a mità di u paesi era cuncolta quicci sta sera.
Senza mancu fà attu di salutà quiddi prisenti, u ghjuvanottu si virsiò voltu u bancu.
20 Di una mani scunvolta da i narbi, Dumenicu, u patron’di locu, chì erani apparintati à a longa cù Brandon Maria, li arribiò un bichjeru di wiskhy.
Quiddu t’avìa tuttu di u tontu, capeddi spittinati, i bicchi di camisgia da fora, l’ochji ribuddendu in i caraboni. In fondu avìani smessu di ghjucà ed ascultavani stendu fermi, insicchiti à paru à iss’animali di punta à u cacciadori.
Pruvò à intaccà à raghjunata dumenicu, ma i paroli escìani malamenti, è barbaticava da a paura chì l’allacciava a bocca. A famiglia, a caccia, i donni…
Infini, tuttu era d’incantu quandu chì u sonu di a televisiò si pisò di sutrattu.
U screnu musciava, colpu in culori, colpu in neru è biancu, paisani di issi cuntrati in sù li forchi à l’Urienti chì currìani assiccati da suldati amiricani.
30 Com’è toccu da a saetta, aguantò u fucili, si vultò Brandon Maria è sparò dui volti in a scatula invispita. Ci fù una sciuppittera trimenti è pò u silenziu, trapanatu da picculi trizinimi elettrichi di l’apparechju à a malavia. À Ghjuvanni Trè Viteddi è à i cumpagni, li parìa propiu di veda ghjucà calchì filmacciu amiricanu, cù spararii è morti in fantasia ; iè ma, sta sera tuccarìa forsa à eddi à fà i morti. Francatu un minutu, ch’era ancu pussutu essa un’ora, u tempu s’era allinatu è pisava quant’è pisteddu nantu à i spaddi, è v’acciaccava, u teleffonu ricuccò daretu à u bancu. Trè cartucci u fecini tacia. (…)
U ziteddu, da sempri l’avia chjamatu cusì Dumenicu, à raghjunà ùn era dispostu.
A sappìa eddu chì Brandon Maria campava solu cù a mamma in una casuchja fora di u paesi. Pruvà, pruvava à buscassi un travagliu in piaghja o pà issu cuntinenti.
40 (…)Campacciava fendu legni. Si tumbava sempri quiddu signari, di sicura, è u li cumpravani in u risturanti citadini. Ma a campa ch’edda c’era a pinsioni di a mamma vechja.
A trent’unu annu, in saluta è forza bramava d’amà una donna è d’accasassi. In paesi i so cuitanni, erani mossi tutti quanti in altrò, à viva, à crescia, inveci d’arritruisciasi, à rializassi via….à pocu à pocu, tanti guai u si rudìani da indentru à l’usu cancaru.
Sta mani in freccia, à Brandon Maria, u fattori a l’avìa arricata a lettara è quissa, Dumenicu ùn la sapìa.
U sgiò diputatu, in bedda manera, cù carta insistata è infrasati frusti à rombu di ghjuvà, l’annunciava, è li dispiacìa, chì prima l’alizzioni, li vinìa mali assai ad aiutallu. Ma, capulati i voti, è s’è u populu lu facìa l’anori di ricunducialu à a carica soia, tandu…
 
 50 In casa à Brandon Maria, a mamma vechja pusava in cucina com’edda usava à fà ghjunta a sera, u capu mezu chè sfracicatu da una cartucciata.
In caffè, tutti tacìani. (…) In faccia à u ziteddu, stizza ùn ci n’era più. I so lineamenti erani rigulari è vulintarosi. I so ochji verdi dicisi. Era sbriacatu. Era spuntata a risposta.
Intuppò u fucili, missi a canna ghjustu ghjustu sottu à u baveddu, strignì u chjodu.
I guai vinìani à fini.
 
Marceddu Jureczek, Ghjuventù, ghjuventù, ghjinnaghju 2007
Par LCC - Publié dans : linguacorsa
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires
Vendredi 1 février 2008 5 01 /02 /Fév /2008 21:37
Brandon Maria
 
1/ Prisintazioni
 
Brandon Maria hè toltu da u rumanzuGhjuventù ghjuventù sciutu di Ghjinnaghju 2007 ( edizioni Cismonte è Pumonti) scrittu da Marceddu Jureczek.
 
Marceddu Jureczek hè natu in lu 1973 in Aiacciu, hè prufissori di Lingua è Cultura Corsa è titulariu di una maestria di storia. Prisidenti di l’associu Matina Latina, capiridattori di a rivista Avali, sicritariu di ridazzioni di a rivista u Taravu .
 
U rumanzu hè un ritrattaghju di una ghjuventù corsa ughjinca, l’autori a ci faci veda tal’è quali eddi sò, si tacchieghjani i ritratti, si scontrani i parsunaghji, da cumpona una galeria di distini fiascati è suffrenti. A vera cronaca di una ghjuventù disincantata, à l’addisperu, tistimonii muti di a falsità pulitica di u 2000, in una sucità priva di valori è di d’avvena.
 
U scrittu studiatu, Brandon Maria, ci prisenta un ghjuvanottu in campaccieghja in paesi da capu d’annu à Natali cù a mamma vechja, sfaccindatu è à l’addisperu, si ritrova ind’un locu biotu è à tralascera. I vivi ùn ci stani, si sò mossi in altrò à « goda di u buliumu vivu di a cità » . Ferma quiddu ghjuvanottu di trent’unu annu, disuccupatu à bramà un’antra vita, finch’eddu ricivissi quidda lettara.
 
A tunalità di u racontu hè tragica, basta à studià u campu lissicali è a prugrissioni di a storia. À sà u littori chì da u cumenciu l’affari s’ani da imbruttà sin’à a fini. Hè ciottu u littori in un embiu grevu, in u tragicu « dopu ad avè tombu u so ghjacaru…. ». U parsunaghju principali campa una situazioni suciali tragica : disertificazioni, sulitudini, disuccupazioni, spaluzzera ecc….
 
Si pò scuparta u scrittu in parechji stondi, in parechji sceni, :
  1. da u filari 1 à 06 : Scimizzia, si scopri subitu subitu à viulenza trimenda è a situazioni tragica.
  2. da u filari 7 à 11 : Ci moscia u paesi duv’eddu campa Brandon Maria.
  3. da u filari 12 à 36 : in caffè, tiatru di u drama.
  4. da u filari 37 à 49 : u dilusu.
  5. da u filari 50 à a fini : chjudenda.
 
L’autori, in opposta, à i scrittori di u mintenimentu o ancu puri quiddi di u sittanta chì chjamaiani l’aghjenti à vultà in i campagni (Venite cù mè di Ghj. F. Bernardini), chì facìani l’alligurìa di u paesi, ci dipinghji un locu di malcampà, un locu biotu, pupulatu à « morti vivi », una sucità campagnola rinchjusa. Brandon Marìa, eddu, vò scappà, ùn vò più stà in issu locu chì simbulizeghja a morti. Hè chjara quì chì l’autori faci u custattu di u fiascu di a rivindicazioni pulitica sittantesca, una leva chì ricusaìa a tralascera di l’internu è chì u prisintaia com’è a surghjenti. Hè cambiatu segnu, oghji, ùn si tratta guasgi più di u sviluppu ecunomicu è suciali di l’internu, l’internu hè vistu da a ghjuventù com’è un locu d’annoiu pisivu è biotu. A cità, u fora, ani presu a suprana nant’à i disii sittanteschi. L’internu hè campatu com’è un locu di rinchjusu, di nigazioni è uppostu à i rializazioni parsunali. Ùn si tratta quì di custruzzioni fundiva di l’identità di l’individu ma di sdrughjitura di l’individu. Ed hè què l’intarressu di issu scrittu, hè issa rumpitura ferma cù a raprisintazioni puetica di u paesi chì hè stata fatta dapoi anni è anni, propiu in i canzoni o in i puisii, o ancu in i nuveddi. Rumpitura cù a raprisintazioni mintali tradiziunali di u paesi : u paradisu.
 
Suvitendu u testu, in i primi filari, l’autori ci ciotta in l’azzioni tragica è ci prisenta un ghjuvanottu, Brandon Marìa chì hà tombu u so ghjacaru è chì sbarca à l’annuttà in caffè, briacu cordu, un fucili carcu.
Brandon Marìa hè un ghjuvanottu di trent’unu annu è pianament’è bè, scuprimu una parsona chì si sprufundeghja in una scimizia murtali. L’autori ci dà l’indicazioni spaziali è timpurali, semi à ghjorni d’oghji è si passa in paesi. U nomu di u ghjuvanottu stupisci è si pò imaghjinà chì l’autori hà vulsutu crià una rumpitura, chjamendu l’eroiu cusì, ùn semi più in una sucità arradicata à l’usi, à i tradizioni, quidda chì daia u nomu di u missiavu o di a minanna à un ziteddu, innò quì semi in una sucità campagnola tocca da i mendi muderni. In sucità chì cambia.
 
U paesi ch’eddu ci prisenta l’autori, hè biottu, u ci discrivi di modu sprizzanti, si sò mossi l’aghjenti, quiddi chì fermani sò vechji chì aspettani falcina, vechji macucchi, sò cusì ch’eddi sò chjamati da l’autori o Brandon Maria. Morti vivi i paisani, è più morti cà vivi. U cuntrastu hè forti, viulenti semi beddi luntani da a maghjina spachjata da l’autori classichi è sittantesca chì prisintaiani u mondu paisanu com’è un mondu chì ricusaia a morti, a disertificazioni. In i scritti sittanteschi u paesi hè dipintu com’è un paradisu inveci chì quici nasci u parè d’essa in un campu santu. Issa situazioni Brandon Marìa ùn la pò più pata. Quì dinò, fattu novu, assenza di risistenza, di prughjettu, l’eroiu pensa à scappà, ùn si tratta quì di stà è di custruiscia. Custruiscia cun quali ? da quali ?
 
U locu duva s’aduniscìani i paisani hè u caffè, Brandon Maria si ritrova in caffè, cù i sempiterni figuri pagnuleschi (Pagnol) chì stizzani a cartulina, à l’ora di l’aperitivu. U caffè hè issu locu in paesi, duva si scontrani i ghjinirazioni, hè un locu pruibitu dinò à cert’ori, locu duva si poni avvilinà i rilazioni trà l’aghjenti sottumissa à l’acolu. Quì scuprimu un locu schiettu berculatu da a voci di a tiliviziò appudata in altu, è da a sirinità di iso clienti un locu di paci chì torra tiatru di viulenza impazzita.
 
À traversu, à u patronu di u locu, ni sappemu di più à nantu à Brandon Marìa, campava solu cù a mamma in una casuchja fora di u paesi. Pruvà, pruvava à buscassi un travagliu in piaghja o pà issi cuntinenti, campacciava fendu legni. Si tumbava sempri quiddu signari, di sicura, è u li cumpravani in i risturanti citadini.  Si capisci chì Brandon Marìa ùn si rializeghja è hè sottumissu à issa vita ch’eddu ùn brama, a campa ch’edda c’era a pinsioni di a mamma (filari 41).
 
L’ultima infurmazioni ch’è no ricivimu hè chì Brandon Maria spiraia d’essa piazzatu da u diputatu, ma quidda mani ricivì una lettera chì cù bedda manera mandò à l’abissi i so ultimi spirenzi. Un’antra rumpitura, quidda di a libertà bramata da u sittanta, quidda di l’autodeterminazioni, quidda di a liartà individuali, cù brandon Marìa issi pinsamenti sò mandati à caternu, vultemu torna à u clientelisimu, ma quì issu clientelisimu hè bramatu è vulsutu.
 
In l’ultima parti, sapemu chì in a so pazzia sdruditoghja Brandon Marìa s’hè tombu a mamma è si compia anch’eddu.
 
Cù Brandon Marìa, Marceddu Jureczek ci conta una storia, chì fatt’a fini, si pò leghja in a rubrica di fatti diversi, fatt’à fini una storia cumuna, ma ci voli à dì chì issu sughjettu, quidda di u dilusu di a ghjuventù campagnola hè un sughjettu novu ind’a litteratura ughjinca, una litteratura chì à traversu novi scrittori à l’usu di Marcu Biancarelli (Prighjuneri, Albiana) vani à trattà di l’ivuluzioni di a sucità corsa, di i guai di a sucità corsa. Si pò parlà d’opari indiati suciali. Marceddu Jureczek si scrivi ind’una scrittura indiata, in u sensu chì l’autori si trova in u paesi toccu da prublemi maiori, ma dinò ch’eddi si difinisci eddu stessu com’è portabandera di i senza voci. Issa razza di scrittori quì sò spessu cunsiderati com’è indiati.
Quandu si dici ch’eddu hè indiatu un scrittori, ci voli sempri à pricisà s’edda hè a so scrittura o/è a so parsona. Ind’a noscia situazioni, a situazioni corsa, a mossa sittantesca hà fattu chì l’indiatura in a scrittura andaia cù i so pedi cù a parsona era u cuntestu sociopuliticu chì purtaia u scrittori à impignà si sempri di più,  si spartìa tandu u campà di a ghjenti.
Scrivìa Marceddu Jureczek tempi fà in u numaru 8 d’Avali nantu l’attu di scrittura oghji in Corsica è dicìa chì ùn vidìa oghji autori chì si primuraiani di i guai di a Corsica. Cù Brandon Marìa, cumparisci subitu subitu u dilusu dopu à a mossa di u Sittanta, impatruniscia si di i so lochi, riviviscia li è mintena à cuntinuità culturali di u populu corsu in casa soia, quì cù issu scrittu cumparisci a rumpitura è l’addisperu di una sucità malata di ciò ch’edda ùn hè.
 
 
Par LCC - Publié dans : linguacorsa
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires
Dimanche 9 décembre 2007 7 09 /12 /Déc /2007 21:12

Nanna di u Cuscionu

 

 


In li monti di cuscionu

 

C’era nata una zitedda

 

È la so cara mammoni

 

Li facia la nannaredda

 

È quand’edda l’annannaia

 

stu talentu li prigaia

 

Addurmentati parpena

 

Alegrezza di mammoni

 

Ch’aghju da allestì la cena

 

È da cosgia li piloni

 

Pà u to tintu babareddu

 

È pà li to fratiddoni

 

 

 

Quandi vo sareti grandi

 

Vi faremu lu vistitu

 

La camisgia, lu guneddu

 

È l’imbustu ben varnitu

 

Di stu pannu sfinazzatu

 

Chì si tessi in Curtichjatu

 

 

Vi daremu lu maritu

 

Addivatu à li stazzali

 

Un biddissimu partitu

 

È sarà lu capurali

 

Di li nostri muntagnoli

 

Picuraghji è capraghjoli

 

Quandu andareti spusata

 

Purtareti li frineri

 

N’andareti incalvalciata

 

Cun tutti li muddacheri

 

Passareti insannicciata

 

A carramusa imbuffata

 

 

Lu sposu vi andrà davanti

 

Cù li so beddi cusciali ;

 

vi saranu tutti quanti

 

Li so cugini carnali

 

À la zonza di Tavera

 

vi faranu la spaddera

Quand’arrivat’à lu stazzile

 

Duve aveti po da stani

 

surtarà la suciaroni

 

È vi tuccarà la mani

 

È vi sarà prisintatu

 

U tineddu di caghjatu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 


 

Par LCC - Publié dans : linguacorsa
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires
Dimanche 9 décembre 2007 7 09 /12 /Déc /2007 21:10

scrittu 4

 

2.    LESSICU

 

 

Allestì : préparer

 

Cosgia : coudre

 

Pilonu : manteau en poils de chèvre

 

Vistitu : la robe

 

L’imbustu : le bustier

 

U gunellu : un vistitu

 

A frinera : les freinages

 

Mugliaccheru : cavaliers

 

U tineddu : récipient en bois

 

 

3.    PRISINTAZIONI

 

 

A nanna di u Cuscionu saria forsa a più antica di i nanni cunnisciuti, hè stata publicata pà a prima volta da Valery « voyages en Corse et en Sardaigne » (1837) è dinò da Niccolo Tommaseo in u 1841 in « canti populari corsi ».

 

 

A nanna hè un cantu monodicu vali à dì chì ùn hè micca accumpagnatu da sturmenti, di regula hè un cantu risirvatu à u spaziu feminili. Hè un mezu di trasmissioni linguisticu, di sucializazioni, hà una funzioni educativa : hà da insignà à u ziteddu i reguli di a sucità induva hà da crescia. Hè un cantu chì t’hà un versu pueticu, tramanda l’usi, ci dà infurmazioni nantu à u locu, nantu à u sessu di u ziteddu ma dinò ciò chì si spera pà l’avvena (a prighera) chì s’affacca sempri sottu à a forma diretta.

Dunqua da prisintà issu cantu ci voli à dì chì a nanna hà parechji  funzioni : addurmintà u ziteddu, trasmetta a lingua, sucializà.

 

A nanna affacca sottu à a forma di puisia è rispondi à tutti i reguli puetichi. Quì, si cumponi di 7 strufati di 6 versi d’ottu pedi (sistina d’ottunari), cù rimi intricciati AB A’B’ CC’. Piglia a forma tradiziunali di u lamentu, di u voceru, di  u sirinatu, ma dinò di a paghjella.

Un ci hè micca autori, faci parti di i pruduzzioni di l’uralità, ùn pò essa paragunata à robba scritta chì quì u fini ùn hè tantu a ricerca estetica ma l’infurmazioni ch’edda ci arreca nantu a cultura.

Hè stata trascritta tali è quali à parta si di u cantu.

 

4.    CUMENTU

 

 

A dea ginirali : avemu in issa puisia una discrizzioni di l’usi è di i nozzi corsi.

 

U pianu di u testu :

 

 

Si  pò scumparta issu testu in trè suvitendu l’enunziazioni :

 

Prima parti (strufata 1) : hè u narratori chì parla.

Siconda parti (strufata 2) : hè a minnana chì parla à a zitedda è chì li dici ciò ch’edda devi fà a donna in casa.

Terza parti : hè a minnana chì parla è chì insegna à a zitedda u so avvena ( i nozzi).

 

Riassuntu / analisi :

 

 

In issa nanna avemu una discrizzioni di l’usi è di i nozzi corsi cù u parcorsa da criatura à donna. Discrizzioni di l’usi di i nozzi cù a cavalcata di i ghjuvanotti (i mugliaccheri) chì accumpagnavanu u prumessu sposu à circà a spusata. Vultata ch’edda hè a cavalcata cù a sposa, i paisani facini nici di impediscia la d’entra in paesi, fenduli a travata, o parata, o spaddera sionti i rughjoni.

 

Suvitendu u testu :

 

 

1ma parti :

 

·        1ma strufata : avemu in a prima strufata tutti l’infurmazioni , u locu, u sessu di u ziteddu, a parsona chì canta. « in li monti … » si sà  chì a vita si passava in muntagna è chì tutti l’attività si facia in ghjiru à a vita muntagnola (u pasturalisimu). « la so cara mammoni » hè iedda chì canta a nanna par via di a spartera di u travagliu : l’omi travagliavani è spessu sò i donni chì a cantani. S’è a mamma hè affacindata tandu hè a minnana chì annanna u ziteddu. In a sucità corsa di tandu, l’anziani aviani un rolu di tramandera di l’usi corsi (a minnana canta a nanna inveci chì u missiavu conta i foli).

 

·        Siconda strufata : Avemu in issa strufata infurmazioni suciali è matiriali nantu à a famiglia : quì infurmazioni nantu à u travagliu di a donna in casa : allestì a cena, cosgia li piloni). Si sprimi sempri l’affettu trà a zitedda è a minnana (alegrezza di mammoni) ma dinò pà l’altri membri di a casa « babbareddu », ci hè quì sottu intesu una spartizioni di u spaziu umanu : l’omini è i donni. L’omini fora è i donni in casa (à addivà i ziteddi). Dunqua i donni stavanu in casa è intornu à a casa (legnu, acqua, forru…). A donna canta a nanna ma dinò u voceru, voli dì ch’edda hè sempri prisenta à u principiu è à a fini di a vita. U voceru si prisenta sottu à listessa forma (uttunarii) ma ammenta altri affari. S’ è in a prima strufata avemu l’imparfettu pà a discrizzioni, si passa à a sprissioni  diretta incù u prisenti. In a terza strufata impieca l’avvena.

 

  • Terza strufata : passa a minnana da « tù » à « voi » è si metti subitu subitu in situazioni di rispettu, tandu s’adirizza à una parsona, hè segnu l’impurtanza di ciò ch’edda hà da cuntà. Ci hè a discrizzioni di un vistitu è tandu ùn si parla più di pilonu ma di beddi vistiti chì a minnana quì prega un avvena bonu à a zitedda , ma ùn ci voli micca creda ch’eddi sò vistiti di l’imaghjinariu, ùn si casca micca ind’a fola. Dunqua ci sò parechji niveddi suciali quì : quiddu di a minnana (povara) è quiddi di i ricchi. U vistitu infurmava nantu à u statutu suciali di a parsona è dunqua pudemu veda chì l’aghjenti campagnola era povara. Bisogna à rimarcà chì u vistitu veni nanzu à u maritu : cù beddi vistiti purdarà pratenda a ghjuvanetta à truvà maritu. Pà truvà un maritu riccu, ci vularà à truvà lu in altrò (chì in paesi ci hè a puvertà) tandu ci vularà à trapassà i reguli chì volini chì a ghjenti di u listessu paesi si maritini trà eddi.
  • Quarta strufata : Discrizzioni quì di un matrimoniu trà dui parsoni chì ùn sò di u listessu paesi. Ci voli à dì in prima locu chì u maritu era sceltu da a famiglia è micca da a sposa « vi daremu lu maritu… » ci voli à dì chì a cumunutà famigliali assupraneghja l’individu, hè a famiglia chì dicidi : sò matrimonii di raghjò è micca d’amori. «  u partitu » si pò capiscia issa parola da dui maneri : un gallicisimu « un beau parti » ma dinò ci faci pinsà à u partitu (puliticu) sarà tandu u maritu u capipartitu (u capurali).
  • Quinta strufata : Ciò chì ci parmetti di dì chì i sposi sò di dui paesi sfarenti  sò  chì quandu i sposi erani di u listessu locu s’andava à pedi è quandu erani di paesi sfarenti, s’andava à cavaddu. « li muddaccheri » accumpagnavani i sposi à a cunfina di i dui paesi è faciani nici di batta si. I muddaccheri chì erani di u paesi di a donna ricusavani di lascià la parta, parchì era a donna prudutrici di bracci pà u travagliu.
  • Sesta strufata : ci sò sempri rinsignamenti nantu à i statuti di l’omini è di i donni « lu sposu andrà davanti ». U matrimoniu hà da lià dui famigli, dui cumunità. Si pò parlà di l’abbracciu chì parmetti à i prumissi sposi di campà insemi nanzu d’essa maritati. L’abbracciu hè privatu è si faci in casa cuncerna cà dui famigli inveci chì u matrimoniu hè sacru (tocca à a rilighjoni), si faci in ghjesgia è hè ricunnisciutu da i cumunità. Si pò parlà di scappaticciu quandu chì si escia da i reguli di a sucità postu ch’eddi erani stretti i reguli è chì u maritu era impostu. Andavanu i scappaticci a Dumenica à a messa à u mumentu di l’elevazioni è tandu erani ublicati i genitori d’acittà u matrimoniu, basta ch’eddi scappessini un ghjornu.
  • Settesima strufata : « surtarà la suciaroni » si pò parlà di u rapportu particulari trà a sociara è a nora : ghjilusia è cuncurenza parchì si « spartini » u listessu omu è a listessa casa. A donna campava cù  i parenti di u maritu : a sociara li dava a « chjavi di a casa » hè simbolicu, pà dì chì parmissu à a nora d’andà in tutti i pezzi di a casa. Puri, i reguli di l’uspitalità faciani chì un stranieru ùn avia u drittu d’andà in certi pezzi di a casa. «  vi tuccarà la manu è vi sarà prisintatu u tineddu di caghjatu » semu ind’a listessa simbulica fora chì a sposa hè acittata da a sociara è li dà à ghjisticcia avali a pruduzzioni casana.

 

5/BILANCIU

 

 

 

A nanna com’è a fola t’hà una funzioni di sucializazioni è d’educazioni : tramanda à u ziteddu i reguli di a cumunità. Appronta l’individu à accittà i reguli.

 

Par LCC - Publié dans : linguacorsa
Ecrire un commentaire - Voir les 0 commentaires

Calendrier

Février 2012
L M M J V S D
    1 2 3 4 5
6 7 8 9 10 11 12
13 14 15 16 17 18 19
20 21 22 23 24 25 26
27 28 29        
<< < > >>

Recherche

Créer un blog gratuit sur over-blog.com - Contact - C.G.U. - Rémunération en droits d'auteur - Signaler un abus